AGROTICA 2026 ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ Β’ ΓΕΡΜΑΝΟΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΠΟΡΟΠΑΡΑΓΩΓΗ : ΣΥΝΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ & ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Στο πλαίσιο της διεθνούς αγροτικής έκθεσης Agrotica 2026, πραγματοποιήθηκε θεματική εκδήλωση αφιερωμένη στη βιολογική σποροπαραγωγή και τις σύγχρονες προοπτικές της στην Ευρώπη.

Η εκδήλωση διοργανώθηκε από τον Aegilops, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου LiveSeeding, και συγκέντρωσε επιστήμονες, ερευνητές και επαγγελματίες του αγροδιατροφικού τομέα για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τις τάσεις και τις προκλήσεις του κλάδου.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν:

• Κουτής Κωνσταντίνος, MSc, PhD, Γεωπόνος και Διευθυντής του Aegilops

• Μυλωνάς Γιάννης, Ερευνητής και Αναπληρωτής Διευθυντής της Τράπεζας Γενετικής Βελτίωσης & Φυλογενετικών Πόρων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ

• Κωστάκης Γιώργος, Γεωπόνος-Οικονομολόγος και Διευθυντής της OIKOS SEEDS

Στην εκδήλωση, με τίτλο «Βιολογική Σποροπαραγωγή: Σύγχρονες Προοπτικές και Προκλήσεις», οι συμμετέχοντες παρουσίασαν τις βασικές προκλήσεις αλλά και τις αναπτυξιακές ευκαιρίες που δημιουργεί η βιολογική σποροπαραγωγή και η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής σπόρων.

Ακολουθεί η ομιλία του κ. Γιώργου Κωστάκη.

Αξιότιμοι παραβρισκόμενοι  του τομέα της βιολογικής γεωργίας,

είναι μεγάλη χαρά για μένα να βρίσκομαι σήμερα εδώ, στο πλαίσιο της Agrotica και της ημερίδας του Αιγίλοπα για να μοιραστώ μαζί σας την εμπειρία μου από τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα Liveseeding. Europe.

Θέλω να ευχαριστήσω και προσωπικά τον κύριο  Κουτή για την πρόσκληση και την ευκαιρία αυτή.

Εκπροσωπώ την εταιρεία OIKOS SEEDS.

Η OIKOS SEEDS είναι μια ελληνική σποροπαραγωγική εταιρεία που δραστηριοποιείται εδώ και 31 χρόνια στην σποροπαραγωγή και διάθεση ποιοτικού πιστοποιημένου σπόρου16 ελληνικών παραδοσιακών ποικιλιών λαχανικών και μίας ποικιλίας βίκου στην ελληνική αγορά.

Συνεργαζόμαστε με πάνω από 100 σποροπαραγωγούς  σε ετήσια βάση,

Η έκταση σποροπαραγωγής μας το 2025 έφτασε τα 5500 στρέμματα, με μια παραγωγή της τάξεως των 500 τόνων βίκου και λαχανικών.

Διαθέτουμε περισσότερους από 1000 κωδικούς σπόρων μέσω 450 συνεργαζόμενων γεωπονικών καταστημάτων και Ενώσεις αγροτικών συνεταιρισμών . Εξάγουμε πιστοποιημένο πολλαπλασιαστικό υλικό σε 5 Χώρες για πάνω από 20 χρόνια.

Είμαστε μέλος των ακόλουθων οργανισμών  :

•  International Seed Federation (ISF)

• International Society for Agricultural Sciences

•  Liveseeding Europe

• Της Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρείας Γενετικής Βελτίωσης Φυτών

• Του Συλλόγου Ελλήνων Σποροπαραγωγών και Σποροφύτων

• Και είμαστε εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Διατηρητών Ελλάδας.

Η δουλειά μας είναι απλή στη θεωρία αλλά σύνθετη στην πράξη:
Να ξεκινάμε από τον σπόρο και να συμβάλλουμε ώστε να φτάνει στο χωράφι σας ένα υλικό αξιόπιστο, υγιές και προσαρμοσμένο στις ελληνικές συνθήκες καλλιέργειας.

Πριν από περίπου τέσσερα χρόνια, μας  προτάθηκε να συμμετέχουμε μέσα από το πρόγραμμα Horizon Europe στην ομάδα του Liveseeding.

Η επιλογή μας βασίστηκε κυρίως στην εμπειρία που διαθέτουμε στη σποροπαραγωγή ποικιλιών αλλά και επειδή γνωρίζουμε καλά την ελληνική αγορά σπόρου και τις ανάγκες των παραγωγών.

Η συμμετοχή μας σε αυτό το εγχείρημα ήταν για εμάς μια σημαντική εμπειρία μάθησης.

Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας τέσσερα βασικά πράγματα που αποκομίσαμε.

Αποκτήσαμε βαθύτερη γνώση για την υγεία του σπόρου

Στο πλαίσιο του Liveseeding, συνεργαστήκαμε στενά με ερευνητές και επιστημονικές ομάδες, μεταξύ των οποίων  και το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο πάνω σε θέματα που πολλές φορές στη σποροπαραγωγή τα αντιμετωπίζουμε εμπειρικά.

Ένα από αυτά είναι ο έλεγχος της υγείας του σπόρου, ιδιαίτερα σε σχέση με τους ιούς και τα βακτήρια που μπορούν να μεταφέρονται μέσω του σπόρου.

Η συνεργασία αυτή, μας έδωσε πρόσβαση σε πιο εξειδικευμένες μεθόδους ελέγχου και αξιολόγησης.

Ως αποτέλεσμα, βελτιώσαμε τις διαδικασίες που εφαρμόζουμε στην επεξεργασία και στον ποιοτικό έλεγχο των σπόρων που παράγουμε.

Με απλά λόγια: Σήμερα γνωρίζουμε καλύτερα τι υπάρχει μέσα στον σπόρο πριν φτάσει στο χωράφι.

Βελτιώσαμε τις διαδικασίες επεξεργασίας του σπόρου

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα μας βοήθησε να δούμε πιο επιστημονικά και τη διαδικασία επεξεργασίας των σπόρων.

Ο καθαρισμός, η επιλογή, ο έλεγχος και η προετοιμασία του σπόρου δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία.

Είναι κρίσιμα στάδια που επηρεάζουν:

• τη φυτρωτικότητα
• τη διατηρησιμότητα του σπόρου
• την υγεία των φυτών
• και τελικά την παραγωγή στο χωράφι.

Μέσα από τη συνεργασία με την ερευνητική ομάδα, καταφέραμε να βελτιστοποιήσουμε αυτά τα στάδια και να εφαρμόσουμε πρακτικές που αυξάνουν την αξιοπιστία του σπόρου.

Μάθαμε για μια διαφορετική προσέγγιση στη διαχείριση του γενετικού υλικού. Τα βιολογικά ετερογενή υλικά

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα θέματα που προέκυψαν μέσα από το πρόγραμμα, είναι η συζήτηση γύρω από τα λεγόμενα βιολογικά ετερογενή υλικά, ή όπως αναφέρονται διεθνώς, Organic Heterogeneous Material (OHM).

Πρόκειται για πληθυσμούς φυτών που δεν είναι απόλυτα ομοιόμορφοι όπως οι κλασικές ποικιλίες.

Αντίθετα, χαρακτηρίζονται από γενετική βιοποικιλότητα μέσα στον ίδιο πληθυσμό.

Με άλλα λόγια, δεν έχουμε όλα τα φυτά ίδια μεταξύ τους, αλλά έναν πληθυσμό με διαφορετικά έως πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά, τα οποία με την πάροδο των ετών καλλιέργειας, αποκτούν δικό τους χαρακτήρα και ομοιογένεια.

Αυτή η ετερογένεια μπορεί να ακούγεται αρχικά σαν μειονέκτημα.

Στην πραγματικότητα όμως, για τη βιολογική γεωργία αποτελεί συχνά πλεονέκτημα.

Γιατί;

Επειδή σε ένα χωράφι οι συνθήκες δεν είναι ποτέ απόλυτα ίδιες.

Υπάρχουν:

• διαφορετικά μικροκλίματα
• διαφορετικές πιέσεις από ασθένειες
• διαφορετικές συνθήκες εδάφους.

Σε έναν ομοιόμορφο πληθυσμό, σε μια ποικιλία, αν παρουσιαστεί μια έντονη πίεση για παράδειγμα μια ασθένεια ή μια περίοδος ξηρασίας , όλα τα φυτά θα επηρεαστούν με παρόμοιο τρόπο.

Σε ένα ετερογενές υλικό όμως, πάντα υπάρχουν φυτά που έχουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε συγκεκριμένες συνθήκες.

Αυτά τα φυτά επιβιώνουν και προσαρμόζονται καλύτερα.

Έτσι, ο πληθυσμός στο σύνολό του αποκτά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Με έναν τρόπο θα λέγαμε ότι ο πληθυσμός εξελικτικά προσαρμόζεται στο περιβάλλον του.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σήμερα, σε μια περίοδο όπου η γεωργία καλείται να αντιμετωπίσει όλο και μεγαλύτερη κλιματική μεταβλητότητα.

Ξηρασίες, ακραίες θερμοκρασίες και πιέσεις από νέες ασθένειες είναι πλέον μέρος της καθημερινότητας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η γενετική βιοποικιλότητα γίνεται εργαλείο ανθεκτικότητας.

Κατανοήσαμε καλύτερα την αγορά του βιολογικού σπόρου

Ένα ακόμη σημαντικό αποτέλεσμα ήταν ότι μπορέσαμε να κατανοήσουμε καλύτερα το πραγματικό ενδιαφέρον της αγοράς για τον βιολογικό σπόρο.

Και το λέω αυτό γιατί στο παρελθόν η εταιρεία μας είχε παράξει δοκιμαστικά βιολογικό σπόρο.

Παρόλο που η παραγωγή ήταν επιτυχής, το εγχείρημα δεν προχώρησε τότε, κυρίως λόγω περιορισμένου ενδιαφέροντος από τους ίδιους τους βιοκαλλιεργητές.

Αυτό δημιούργησε φυσικά μια επιφυλακτικότητα.

Το Liveseeding όμως μας έδωσε την ευκαιρία να δούμε ότι τα πράγματα αλλάζουν.

Υπάρχει πλέον μεγαλύτερη ενημέρωση, μεγαλύτερη συζήτηση και κυρίως ένα νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο που προωθεί ενεργά τη χρήση βιολογικού σπόρου.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία κινείται πλέον ξεκάθαρα προς μία κατεύθυνση

Τη σταδιακή καθιέρωση της καθολικής χρήσης βιολογικού σπόρου στη βιολογική γεωργία και την κατάργηση των εξαιρέσεων.

Νομίζω ότι η Ευρώπη μας προετοιμάζει για ένα μέλλον με μεγαλύτερες προκλήσεις για την γεωργία, με την εξάντληση σε μεγάλο βαθμό των χημικών λιπασμάτων και τον σαφή περιορισμό των διαθέσιμων χημικών σκευασμάτων. Πάνω σε αυτό, είναι καλό να λάβουμε υπ’ όψη μας και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, που γίνονται όλο και πιο αισθητές.

Και σε αυτό το πλαίσιο, τα βιολογικά ετερογενή υλικά αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί προσφέρουν μια διαφορετική προσέγγιση στην ανάπτυξη φυτικού υλικού για βιολογικά συστήματα καλλιέργειας.

Οι δυσκολίες

Φυσικά, τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο.

Μία από τις βασικές δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε ήταν ο συντονισμός μεταξύ διαφορετικών κόσμων:

Της παραγωγής και της έρευνας.

Οι επιστήμονες, δουλεύουν συχνά με πολύ εξειδικευμένη γνώση και ερευνητικούς στόχους.

Οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις όμως λειτουργούμε σε ένα περιβάλλον καθημερινών πρακτικών αποφάσεων.

Η γεφύρωση αυτών των δύο κόσμων είναι πρόκληση.

Αλλά όταν πετυχαίνει, τα αποτελέσματα είναι πραγματικά πολύτιμα.

Το μήνυμα προς τους παραγωγούς

Αν υπάρχει ένα μήνυμα που θα ήθελα να κρατήσετε από τη σημερινή συζήτηση είναι το εξής:

Ο σπόρος είναι η αρχή της τροφικής αλυσίδας. Είναι ο πρώτος και ισχυρός της κρίκος για την παραγωγή ασφαλούς, θρεπτικού και υψηλής αξίας αγροτικού προϊόντος.

Αν θέλουμε μια ισχυρή βιολογική γεωργία, πρέπει να ξεκινάμε από έναν σπόρο που είναι υγιής, προσαρμοσμένος και πραγματικά βιολογικός.

Για τους παραγωγούς αυτό ανοίγει και μια νέα προοπτική: τη σποροπαραγωγή βιολογικού σπόρου, έναν τομέα που αναμένεται να αναπτυχθεί τα επόμενα χρόνια.

Η ζήτηση για βιολογικό σπόρο στην Ευρώπη αυξάνεται σταθερά και οι αγορές αναζητούν πλέον υλικό που να είναι πραγματικά προσαρμοσμένο στις βιολογικές καλλιέργειες.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοποίηση της γενετικής βιοποικιλότητας είτε μέσα από ποικιλίες είτε μέσα από ετερογενείς πληθυσμούς  μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για τη γεωργία του μέλλοντος.

Θα ήθελα να κλείσω με μια σκέψη.

Η δουλειά του αγρότη δεν είναι απλώς μια επαγγελματική δραστηριότητα.

Είναι η βάση της κοινωνίας μας.

Κάθε φορά που φυτεύεται ένας σπόρος στο χωράφι, ξεκινά μια διαδικασία που καταλήγει στο τραπέζι όλων μας.

Ο σπόρος είναι το πρώτο κεφάλαιο της γεωργίας, αλλά ο αγρότης είναι αυτός που το μετατρέπει σε τροφή.

Γι’ αυτό θέλω να πω κάτι απλό αλλά ουσιαστικό:

Χωρίς αγρότες δεν υπάρχει τροφή.

Και όσο πιο δυνατή γίνεται η συνεργασία ανάμεσα σε παραγωγούς, επιστήμονες και σποροπαραγωγούς, τόσο πιο ασφαλές θα είναι το μέλλον της γεωργίας μας.

Σας ευχαριστώ πολύ